Dzieje Ziemi - Kreda: 142 - 65,5 mln lat temu

Wybierz epokę.
Górna
99,6 - 65,5 mln lat temu
Dolna
142 - 99,6 mln lat temu
Kreda jest ostatnim okresem ery mezozoicznej. Nazwa okresu pochodzi od łacińskiego słowa creta, oznaczającego kredę piszącą - miękki, drobnoziarnisty wapień - którego olbrzymie pokłady pochodzą z tego właśnie okresu. Powstanie tej skały związane jest z bujnym rozwojem kokolitów i innych organizmów reprezentujących plankton wapienny. Z opadających na dno oceanów węglanowych szkielecików tych organizmów jednokomórkowych powstały wapienne muły, z czasem zmieniając się w kredę piszącą i inne skały wapienne.

W kredowych morzach nadal dobrze rozwijały się głowonogi - amonity i belemnity, ale pod koniec okresu wchodzą w schyłkowy okres swojego rozwoju, tworząc między innymi formy aberrantne. Inne drapieżniki reprezentowane były przez różnorodne organizmy - od małych ślimaków, przez duże kraby po ryby kościste i olbrzymie pływające jaszczury - mozazaury. Na powierzchni morskiego dna żyły mszywioły, ślimaki, małże, jeżowce i koralowce sześciopromienne. Część małży (rudysty) osiągało olbrzymie rozmiary i tworzyły nagromadzenia przypominające rafy. W tym samym czasie grupy takie jak liliowce i ramienionogi szybko traciły na znaczeniu - liczba ich gatunków stopniowo malała.
Na lądach okresu kredowego rozpoczęła się od połowy tego okresu ekspansja roślin kwiatowych (okrytonasiennych, okrytozalążkowych). Zmieniał się skład dominującej dotychczas flory nagozalążkowej - zmniejszał się udział sagowców, zwiększała się liczba szpilkowych.
Amonit z okolic Krakowa.
Jeżowiec Echinocorys z okolic Krakowa.
Belemnit z okolic Krakowa.
Jeżowiec Micraster z okolic Krakowa.
Kreda to czas dominacji wielkich dinozaurów i żyjących w ich cieniu małych ssaków. W przestworzach obok latających gadów szybowały ptaki.
Paleografia
W początkach kredy wszystkie kontynenty znajdowały się jeszcze blisko siebie. Przez cały czas trwania tego okresu oddalały się od siebie i w końcu kredy Ameryka Południowa, Afryka i Indie stały się oddzielnymi kontynentami. Znaleziska środkowokredowej ciepłolubnej flory na Alasce i Grenlandii wskazują na wysokie temperatury nawet w wysokich szerokościach geograficznych, tak więc okres kredowy podobnie jak jurajski był "okresem cieplarnianym".
W końcu okresu kredowego nastąpiło kolejne wielkie wymieranie, które w skali czasu geologicznego miało nagły charakter. Wymarło wiele grup roślin i zwierząt. Z powierzchni Ziemi zniknęły m.in. dinozaury, duże gady morskie, belemnity i amonity. Przyczyn tego kataklizmu upatruje się w kolizji Ziemi z planetoidą. Na obszarze Zatoki Meksykańskiej znaleziono ślad po tym wydarzeniu - krater pouderzeniowy o średnicy 300 km, ponadto prawdopodobnym jest, że olbrzymi krater Shira ukryty na dnie Oceanu Indyjskiego (z drugą swoją częścią na Półwyspie Dekan).
To pozostałość jednoczesnej kolizji z jeszcze większym fragmentem tej samej planetoidy - krater miałby około 800 km średnicy, a ta część planetoidy musiała być przynajmniej dwukrotnie większa od tej części która uderzyła w obszar dzisiejszego Półwyspu Jukatan.
Katastrofa tej skali musiała mieć dramatyczne następstwa w całej ekosferze - światło słoneczne przez całe lata docierało do powierzchni Ziemi w sposób ograniczony, zapanowały warunki zimy nuklearnej, a istniejące ekosystemy doznały katastrofalnych zmian. Ofiarami tych zmian padły przede wszystkim organizmy najdoskonalsze, dominujące i najbardziej wyspecjalizowane - dinozaury.
 
 
Dinozaury Park Jurajski
 
 
Bałtowski Park Jurajski jest objęty patronatem Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie