Dzieje Ziemi - Karbon: 359,2 - 299 mln lat temu

Wybierz epokę.
Górny
318,1 - 299 mln lat temu
Dolny
359,2 - 318,1 mln lat temu
Karbon po raz pierwszy wyróżniono w 1822 r. na Wyspach Brytyjskich. Jego nazwa pochodzi od łacińskiej nazwy węgla - carbon, którego ogromne złoża powstały właśnie w tym okresie. (W Stanach Zjednoczonych utrzymało się jednak wyróżnienie w miejsce karbonu dwóch okresów: Missipianu i Pennsylwianu).

Życie w morzach okresu karbońskiego podobne było do życia w okresie dewońskim. Grupy organizmów takie jak: liliowce, mszywioły, ramienionogi, ślimaki, czy małże nie różniły się zbytnio od swoich poprzedników. Późnodewońskiego wymierania nie przeżyły natomiast organizmy rafotwórcze - stromatoporoidy i denkowce.
W karbonie raptownie zmalała liczba tych zwierząt, które na drodze ewolucyjnej wykształciły masywne pancerze. Całkowicie wymarły m.in. ryby pancerne. Miejsce tych organizmów zastępowały formy doskonalsze takie jak rekiny. Umiejętność szybkiego poruszania się była bardzo istotna biorąc w obliczu rozwoju skutecznych drapieżców.
Nowo powstałą grupę w końcu karbonu stanowiły fuzulinidy - duże otwornice. Mimo tego, że były to organizmy jednokomórkowe, wielkość niektórych dochodziła do 10cm średnicy. Lądowe płazy zamieszkiwały wybrzeża jezior, rzek, płytkich mórz lub bagien. W górnym karbonie pojawiły się pierwsze gady, które dzięki takim cechom jak nieprzepuszczalna dla wody skóra i wykształcenie jaja owodniowego, mogły uniezależnić się od bliskości wody i kolonizować większe lądowe przestrzenie. Ewolucja gadów - wykształcenie silnych szczęk i zębów, szkielet umożliwiający szybkie poruszanie się - spowodowała, iż zaczęły powoli dominować nad płazami.
Karbon był jedynym okresem w dziejach Ziemi, gdzie rośliny występowały tak obficie. Największy ich rozwój miał miejsce na nisko położonych obszarach. Do najczęściej znajdowanych form kopalnych należą: Lepidodendron i Sigilaria - dwa rodzaje drzewiastych widłaków, których sprasowane pnie w głównej mierze przyczyniły się do powstania pokładów węgli. Towarzyszyły im rośliny z grupy skrzypów (np. kalamity), kordaity (nagonasienne - szpilkowe) i paprocie.
W karbońskich lasach pojawiły się owady. Wśród nich znalazł się istny gigant - olbrzymia ważka o rozpiętości skrzydeł ponad 50 cm.
Lepidodendron - rekonstrukcja i odcisk pnia z kopalni Rudna (wg Stanley, 2002).
Wężowidło z Czatkowic koło Krakowa.
Paleografia
W karbonie rozwinęły się zlodowacenia na południu Gondwany. W strefie równikowej panował natomiast gorący, wilgotny klimat, sprzyjający rozwojowi roślinności, a tym samym powstawaniu pokładów węgla.
Dwa kontynenty znane z dewonu: Laurussia i Gondwana zaczęły zbliżać się do siebie, by z końcem karbonu się ze sobą zderzyć.
Efektem kolizji kontynentów są pasma górskie określane mianem waryscydów (znajdujące się w Europie, Północnej Afryce i Ameryce Północnej). Wielkie wydarzenia tektoniczne przyczyniły się do zasadniczych zmian klimatu u schyłku karbonu i w następnym okresie - permie.
 
 
Dinozaury Park Jurajski
 
 
Bałtowski Park Jurajski jest objęty patronatem Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie